Có nên chốt lời với phương pháp đầu tư định kỳ không? Hiểu rõ trước khi xem xét mục tiêu đầu tư và kế hoạch tài chính

Phương pháp “đầu tư định kỳ” là một chiến lược đầu tư phổ biến, có nghĩa là nhà đầu tư sẽ đầu tư một số tiền cố định vào một tài sản nhất định (như ETF, quỹ hoặc Bitcoin) vào những thời điểm cố định (chẳng hạn như hàng tháng), không cần lo lắng về việc thời điểm thị trường lên xuống, đồng thời giảm thiểu rủi ro của việc đầu tư toàn bộ số tiền cùng một lúc. Tuy nhiên, khi thời gian trôi qua và tài khoản bắt đầu có lãi, nhiều người thường đặt ra câu hỏi: “Có nên bán ra ngay bây giờ không? Có nên chốt lời không?”

Thực ra, đầu tư định kỳ là hoạt động mua vào, chứ không phải là chiến lược bán ra. Một số người nhầm lẫn rằng chỉ cần đạt được một tỷ lệ lợi nhuận nhất định (như 15%, 20% hoặc thậm chí 30%) là nên bán ra. Cách làm này dễ dàng khiến người ta bỏ qua câu hỏi quan trọng nhất: khi nào bạn cần số tiền này? Mục đích đầu tư là gì? Khả năng chịu rủi ro của bạn có thay đổi không? Dưới đây, chúng ta sẽ phân tích từ góc độ thực tiễn của nhà đầu tư về khái niệm “dừng đóng, chốt lời và tái cân bằng”, giúp bạn xây dựng một tầm nhìn dài hạn hơn.

Làm rõ: Dừng đóng, chốt lời, tái cân bằng và sự khác biệt giữa chúng

Trước khi thảo luận về chiến lược chốt lời, hãy nhanh chóng làm rõ một số thuật ngữ phổ biến:

• Dừng đóng: Dừng việc đóng tiền đinh kỳ, có nghĩa là không còn thêm vốn mới trong tương lai, nhưng tài sản hiện có vẫn giữ nguyên không đổi.
• Chốt lời: Bán một phần hoặc toàn bộ tài sản đã có lãi để thu hồi tiền mặt.
• Tái cân bằng: Chủ động điều chỉnh tỷ lệ phân bổ các loại tài sản trong danh mục đầu tư, chẳng hạn như khi cổ phiếu chiếm tỷ lệ quá lớn trong tổng tài sản, cần bán một phần cổ phiếu và tăng cường tài sản khác như trái phiếu.

Ví dụ, với một học sinh lớp 10 mới bắt đầu, đầu tư định kỳ giống như việc hàng tháng dành một phần tiền ăn sáng để đầu tư vào một ETF nào đó. Dừng đóng giống như một ngày nọ quyết định không tiết kiệm tiền ăn sáng vào hộp tiết kiệm, nhưng số tiền đã để trước đó vẫn giữ nguyên; chốt lời là khi rút một phần tiền từ hộp tiết kiệm ra để chi tiêu. Tái cân bằng lại giống như phát hiện ra mình dành tiền ăn sáng quá nhiều, đôi khi chuyển ngân một phần để mua dụng cụ học tập hoặc tham gia tập luyện, tự động giúp bản thân cân đối chi tiêu.

Dựa vào “lợi nhuận đã tăng bao nhiêu phần trăm” để ra quyết định có thể tăng rủi ro

Nếu chỉ vì tài sản đã tăng hơn 20% mà lập tức bán ra (với toàn bộ số vốn), có vẻ như là hành động thận trọng của việc “có lãi thì thu gọn lại”, nhưng thực ra điều này có nghĩa là bạn sẽ phải thêm một lần nữa xem xét khi nào thì sẽ mua lại, có thể gặp phải áp lực “sau khi bán mà giá còn tăng thì không dám mua lại” hoặc “khi giá xuống lại không dám tham gia”. Điều này thậm chí có thể dẫn đến việc không dám hành động khi thị trường đi xuống.

Các tổ chức đầu tư giáo dục nổi tiếng như Vanguard hay Investor.gov đều nhấn mạnh rằng quản lý danh mục đầu tư dài hạn sẽ phụ thuộc vào sự cân bằng giữa rủi ro và mục tiêu, chứ không phải chỉ đoán định sự tăng giảm ngắn hạn. Thường xuyên điều chỉnh tài sản dựa vào lợi nhuận hiện có chỉ khiến bạn rơi vào vòng luẩn quẩn của việc “mua cao, bán thấp”, đi ngược lại với mục tiêu tích lũy tài sản bền vững; giống như khi còn học trung học có mục tiêu tiết kiệm nhưng lại thấy lãi suất cao nên lập tức rút hết ra, rồi lại tiếc nuối vì đã bỏ lỡ cơ hội thu lợi cao hơn.

Các tài sản khác nhau cũng có những rủi ro bổ sung. Ví dụ, nếu bạn nắm giữ cổ phiếu của một công ty công nghệ nào đó, nếu có sự gia chuyển lớn (như công nghệ thất bại), bạn cần cân nhắc cẩn thận liệu nên giữ hay không, không chỉ phụ thuộc vào kỷ luật đầu tư định kỳ.

Thời hạn sử dụng tiền và phân bổ tài sản mới là những điểm cần điều chỉnh

Điều thật sự cần xem xét là hai câu hỏi:

• Khi nào bạn sẽ cần số tiền này? Ví dụ, ban đầu dự định nghỉ hưu sau 10 năm, nhưng nếu giữa chừng quyết định sẽ mua xe hoặc đi du học trong 3 năm tới, thì bạn nên xem xét xem có cần giảm bớt cổ phần không, để tránh tổn thất do sự biến động ngắn hạn của thị trường.
• Phân bổ tài sản của bạn có nghiêng lệch so với mục tiêu không? Khi một loại tài sản (như cổ phiếu) vì tăng quá mạnh khiến tỷ trọng vượt mức cho phép, bạn có thể bán bớt một phần cổ phiếu hoặc chuyển hướng thêm vốn định kỳ vào tài sản khác (như trái phiếu hoặc tiền mặt) để đưa tỷ lệ trở về mức dự định, đó chính là “tái cân bằng”.

Ví dụ, nếu bạn đầu tư 50% vào cổ phiếu và 50% vào trái phiếu, nhưng thị trường cổ phiếu tăng mạnh khiến tỷ lệ cổ phiếu lên đến 70%, thì lúc này bạn nên bán bớt cổ phiếu để khôi phục cơ cấu 50:50, như vậy bạn sẽ có đủ sự phòng thủ khi thị trường chuyển mình xuống dốc lần sau. Investor.gov khuyến nghị kiểm tra tỷ lệ phân bổ mỗi năm theo mục tiêu thay vì chỉ thấy tỷ suất lợi nhuận tăng và rút tiền ra.

Xem xét chi phí, tinh chỉnh thực hiện để tránh giao dịch cảm tính

Khi thực hiện chốt lời hoặc giảm lượng đầu tư, ngoài việc xác nhận mục tiêu đầu tư, thời điểm sử dụng tiền và rủi ro của danh mục, cũng hãy kiểm tra các chi phí giao dịch, như:

• Thuế giao dịch chứng khoán (ở Đài Loan, khi bán ETF thường là 0.1%)
• Phí dịch vụ mà các nền tảng thu
• Cách bạn sẽ sử dụng vốn sau khi bán ra, khi nào sẽ tái đầu tư

Đối với hầu hết các nhà đầu tư nhỏ lẻ hoặc gia đình, tốt nhất là nên thiết lập các “quy tắc kiểm tra” thay vì “quy tắc phản ứng”: Thường xuyên (như mỗi sáu tháng hoặc một năm) kiểm tra xem mục tiêu sử dụng tiền và khả năng chịu rủi ro có thay đổi không, chỉ nên điều chỉnh khi đã lệch khỏi mục tiêu, gần đến thời hạn hoặc có biến động lớn về cơ bản của tài sản. Chỉ vì thấy lợi nhuận ngắn hạn mà thường xuyên mua bán, không chỉ làm tăng phí giao dịch mà còn dễ khiến bạn xa rời mục tiêu ban đầu hơn.

Quan điểm của người mới bắt đầu: Những câu hỏi tự hỏi của nhà đầu tư

Với tư cách là một nhà đầu tư mới, lần đầu tiên đầu tư định kỳ vào ETF chứng khoán Mỹ, khi thấy tài sản tăng trưởng 10%, bản năng sẽ nghĩ “Cuối cùng đã có lãi, có nên bán một phần không?” Nhưng sau khi suy nghĩ, tôi nhận ra nếu số tiền này sẽ dùng cho học phí ba năm sau, giờ bán toàn bộ tức là chỉ thu lợi cho một đoạn ngắn, về lâu dài lại không tích lũy được nhiều hơn. Và khi tôi đa dạng hóa khoản đầu tư, cũng nhận thấy mình đã bớt nhiều lo lắng hơn so với việc thao tác riêng lẻ. Kinh nghiệm này nhắc nhở mình rằng: “Đầu tư cần lên kế hoạch mục tiêu, thời hạn và khả năng chịu rủi ro, rồi cần thực hiện theo kế hoạch, chỉ điều chỉnh khi có biến động lớn.”

Kết luận: Kiểm tra định kỳ, tiến về phía trước, thoát khỏi tư tưởng “đã tăng thì bán”

Tóm lại, đầu tư định kỳ tự bản thân đã giải quyết việc “khi nào vào lệnh”, nhưng “khi nào chốt lời” cần phải quay lại bản chất—— mục tiêu, thời hạn và khả năng chịu rủi ro của bạn có thay đổi không? Chỉ hành động dựa vào một tỷ lệ lợi nhuận dễ dàng làm bạn bỏ lỡ lợi ích từ lãi kép dài hạn, và còn dễ rơi vào vòng lặp mua cao bán thấp. Thiết lập quy tắc kiểm tra (kiểm tra hàng năm xem có lệch mục tiêu không) sẽ hiệu quả hơn so với việc phản ứng với biến động ngắn hạn của thị trường.

Cuối cùng, xin nhắc nhở: Bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục tài chính chung, không phải là lời khuyên đầu tư cá nhân. Mọi hình thức đầu tư đều có rủi ro mất vốn, hãy xem xét năng lực của bạn.

Nếu bạn muốn thực hiện đầu tư định kỳ vào tiền điện tử, hãy đăng ký tài khoản trên nền tảng giao dịch để có thêm các kênh đầu tư linh hoạt hơn:
Đăng ký ngay OKX

Muốn cập nhật nhanh các xu hướng mới nhất, chủ đề nóng trong thị trường crypto và tài chính quốc tế? Hãy tham khảo các bài viết được chọn lọc dưới đây: Năm sau sẽ nghỉ hưu? Tìm ra mục tiêu thu nhập hưu trí hàng tháng phù hợp

Nếu bạn quan tâm đến công nghệ Web3 và muốn tìm kiếm những cơ hội đầu tư đa dạng, an toàn hơn, hãy tìm hiểu thêm tại OKX — một trong ba sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới: 簡單賺幣穩定幣生息寶